Nederland

Critical Mass

Jaarrekening 2022 DEF.pdf

Statuten Critical Mass.pdf

uittreksel_handelsregister_30204713.pdf

Stichting Critical Mass

Aspha Bijnaar

Gert-Jan Hanekamp

Jelmer Uitentuis

Karin Lachmising

Diederik Wismans

Hester Pronk

Sophia Hansen

Sanne van den Elzen

Kamiel Feiertag

Critical Mass ontwikkelt creatieve multimediale vormen waarmee we mensen met elkaar in gesprek brengen over maatschappelijk gevoelige thema’s. We creëren kritische massa voor een inclusieve samenleving door middel van ervarend leren. 




Dit is de datum dat de tool gereed is om in te zetten in het onderwijs. 

In de hedendaagse samenleving worden we continu overspoeld met informatie. Via tv, nieuws-apps en vooral sociale media komen de berichten op ons af. Terwijl de stroom van nieuws over de hele wereld toeneemt, lijkt het ook steeds ingewikkelder om te achterhalen wat echt waar is. In een tijdperk waarin we altijd verbonden zijn, wordt nieuws steeds vaker gepresenteerd door middel van frames die onze kijk op de wereld beïnvloedt. Wat gebeurt er als we niet kritisch leren omgaan met nieuws en de invloed die het op ons heeft?
 
Nieuws wordt niet gepresenteerd zonder context. Elke journalistieke keuze – van woordkeuze tot de manier waarop slachtoffers en daders worden gepresenteerd – draagt bij aan de manier waarop we een verhaal interpreteren. Dit noemen we ‘framing’. Het nieuws is vaak afhankelijk van de perspectieven van de makers en hun keuzes, maar ook van de platforms die het verspreiden. Rob Wijnberg, filosoof en auteur van onder andere “Voor ieder wat waars”, wijst erop dat achter elk nieuwsbericht aannames liggen over wat goed of kwaad is, wat waar of onwaar is. Dit is niet per se slecht, wel vraagt het dat we ons hiervan bewust zijn, zodat we niet onbewust een eenzijdig standpunt overnemen.

 
Met de opkomst van sociale media is de verspreiding van nieuws enorm versneld. Algoritmes bepalen welke berichten wij te zien krijgen, vaak gericht op wat ons het meeste raakt. Dit versterkt de tendens om in echo chambers te belanden, waar we alleen berichten horen die onze bestaande overtuigingen bevestigen. 

Sociale media worden vaak gezien als de bron van veel desinformatie, omdat er geen journalistieke controle is. Maar ook traditionele media hebben hun rol. Zij geven voorrang aan nieuws dat conflict of negativiteit belicht, omdat dit meer aandacht trekt bij het publiek. Dit heeft invloed op hoe nieuws gepresenteerd wordt en kan zelfs bijdragen aan polarisatie en het afnemen van vertrouwen in de politiek en instituties. Ook bestaat het gevaar dat we ons door een enkel platform of enkele bron laten informeren. Hierdoor kan een eenzijdig beeld ontstaan van complexe thema’s zoals geopolitieke conflicten en migratie.

Daarom is het belangrijk om kritisch te leren denken over nieuws en bewust te worden van de framing die plaatsvindt. Wij willen jongeren helpen om deze vaardigheden te ontwikkelen. We willen dat ze zich realiseren hoe nieuwsitems kunnen worden gemanipuleerd door woordkeuze, beeldgebruik en framing. Daarnaast willen we dat ze in staat zijn om de verschillende lagen van nieuwsberichten te doorgronden, zodat ze zelf kunnen bepalen wat ze geloven en wat niet.
 
Het hoofddoel van dit project is om jongeren bewust te maken van de invloed van framing in nieuwsberichten rondom mondiale thema’s en hen de tools te geven om nieuws kritisch te benaderen en open met elkaar over diverse perspectieven in dialoog te gaan. 

Met dit initiatief dragen we bij aan dat jongeren een bredere, meer diverse en kritische blik op de wereld ontwikkelen. Ze worden gestimuleerd om vanuit meerdere perspectieven naar nieuws te kijken en met respect en openheid in gesprek te gaan met mensen met een andere perspectief dan die van henzelf.  Zo zullen zij bijdragen aan een samenleving waarin dialoog, begrip en respect de boventoon voert. 

Activiteiten
- Tool doorontwikkelen en testen ism jongeren en docenten
I.s.m. Museum Beeld&Geluid selecteren we passende fragmenten.
- Tool uitvoeren op scholen (vo en mbo)
- Docenten begeleiden in het faciliteren van schurende gesprekken (aanvullend) 
- Campagne tijdens de Week van Mediawijsheid

We bereiken met dit project 25.000 jongeren.

Dit geeft ons de mogelijkheid om bijna een schooljaar lang de tool kosteloos in te zetten.

Wilde Ganzen: zij faciliteren het EU programma Connect for Global Change. Wij ontvangen 90% financiering voor dit project. Daarnaast organiseren zij uitwisseling met andere initiatieven in dit programma.

Stichting Beeld&Geluid: we zijn voornemens met hen samen te werken m.b.t. selectie van nieuwsfragmenten welke worden opgenomen in de tool, alsook verkennen van uitgebreidere kansen voor samenwerking in aanvullend lesmatieraal en docentenbegeleiding. 

Critical Mass automatiseert het monitoringsysteem, waaronder het
ophalen van evaluaties van deelnemers aan onze projecten. Hierin vragen wij om feedback over de experience en wat het hen heeft gebracht, zoals nieuwe perspectieven of verandering in gedrag.
Op deze manier leren wij over onze interventies en op welke wijze wij de meeste impact maken. We meten o.a.:
- Zijn jongeren zich meer bewust van diverse perspectieven
- Voelen jongeren zich beter in staat de open dialoog te voeren over schurende thema’s
- Staan jongeren meer open voor diverse perspectieven
Deze systematiek zullen we ook toepassen op dit project. Daarnaast zullen we deelnemers specifieke vragen stellen gericht op framing.

Onderwijs en wetenschap

Maatschappelijke en sociale doelen

Kunst en cultuur

De Nieuwsmaker stimuleert jongeren een bredere, meer diverse en kritische blik op de wereld te ontwikkelen.
De tool maakt jongeren bewust van de invloed van framing in nieuwsberichten. Door zelf nieuws te maken ervaren ze de impact van framing..

De reeds gecontracteerde financiering is vanuit het EU-het programma  Connect for Global Change, gecoördineerd door Wilde Ganzen. Er zat relatief korte tijd tussen de uitslag en de startdatum. Het project duurt tot mei 2026. 

Kwaliteit onderwijs

Ongelijkheid verminderen

Mannen

Vrouwen

Jongeren (< 18 jaar)

De Nieuwsmaker

6 maanden na startdatum, dus naar schatting Q2 2026.

Relevantie
Het Critical Creatives Traineeship koppelt 2 maatschappelijke uitdagingen:
- Jonge kunstenaars hebben moeite hun carrière op gang te krijgen. Ze komen tekort aan bijvoorbeeld een relevant netwerk, (zakelijke) vaardigheden, middelen en exposure. Startende kunstenaars zijn financieel kwetsbaar. Daarbij is de sector niet gelijkwaardig
toegankelijk voor iedere kunstenaar of maker. Jonge kunstenaars en makers zijn daarom gebaat bij een springplank om hun
carrière een boost te geven.
- De Nederlandse samenleving staat onder spanning. We ervaren een toenemende mate van polarisatie. Mensenrechten en
ons democratische stelsel staan onder druk. Het voelt alsof we steeds meer in een zwart/wit maatschappij leven waarin
verschillen in mening minder bespreekbaar lijken.


Critical Creatives pakt deze 2 maatschappelijke uitdagingen aan: Aan de hand van de methodiek van Critical Mass werken jonge kunstenaars en makers in een 10-delige traineeship concepten
uit om maatschappelijke thema’s via kunst bespreekbaar te maken. Onder begeleiding van Critical Mass en met inspirerende masterclasses verkennen ze een thema dat schuurt in onze
maatschappij, werken ze een kunsteducatief concept uit tot aan een projectplan die zij op een event pitchen aan potentiële partners en financiers. Zo krijgen zij een springplank, en brengt Critical Mass haar kennis en ervaring, en de daarbij horende impact.

Doelstelling
Het project beoogt:
- Een springplank te bieden voor jonge kunstenaars en makers;
- Het stimuleren van het open gesprek over schurende maatschappelijke thema’s door het ontwikkelen van kunsteducatieve concepten om zo bij te dragen aan een meer inclusieve,
gelijkwaardige samenleving.
De doelgroep van dit project zijn startende kunstenaars of makers tussen de 18 en 30 jaar oud met diverse achtergronden. Zij hebben al dan niet een opleiding gehad, maar hebben vooral creatief talent en ambitie. Elke groep deelnemers is een groep met diversiteit aan
onder andere culturele achtergrond en creatieve discipline. Jaarlijks biedt het project plek aan 2 groepen van 8 à 10 deelnemers.
Daarnaast heeft dit project een positieve uitwerking op de kunst- en cultuursector door het stimuleren van jong talent vanuit  veelzijdigheid aan perspectieven. 

Activiteiten van het project
Het project kan opgesplitst worden in 3 fasen:
- Ontwikkelfase (maand 1-6 ): De eerste maanden zijn voor de ontwikkeling van de kadersen spelregels van de Critical
Creatives,werkruimte inrichten, het traineeshipprogramma ontwikkelen, de huisstijl ontwerpen en de werving- en selectie opstarten door middel van promotie van het traineeship.
- Uitvoering (maand 7-30): Vanaf maand 7 vindt er elk half jaar 1 traineeship van 10 bijeenkomsten plaats, inclusief onderzoek,
conceptontwikkeling, prototyping, masterclasses en een pitchevent. Kansrijke concepten worden doorontwikkeld tot nieuwe
projecten die buiten dit project om gefinancierd en uitgevoerd kunnen worden. 
Samen met de deelnemers bouwen we aan
een alumni-netwerk.
- Monitoring & Evaluatie: Er wordt structureel gemonitord rondom de voortgang en de werking van het traineeship. Na 2 edities
voeren we een tussentijdse evaluatie uit.
Geleerde lessen en inspirerende stories delen we via publicaties en onze eigen sociale media.
Resultaten
De resultaten zijn:
- Een schaalbaar en herhaalbaar talentontwikkelingsprogramma;
- 2 edities traineeship, 16–20 jonge makers bereikt;
- 8 prototypes uitgewerkt, 2 opgeschaalde projecten met maatschappelijke impact;
- Een levendige, diverse community van ‘Critical Creatives’.
Impact op lange termijn
- Vergroot de kans op werk en opdrachten voor jonge makers;
- Verhoogt de inclusiviteit en diversiteit van de
cultuursector; 
- Draagt bij aan een open gesprek over schurende, maatschappelijke thema’s.

18 maanden na startdatum, dus naar schatting Q2 2027.

Critical Community
Kunstopleidingen in Utrecht en daarbuiten
Creatieve en maatschappelijke groepen
Specialisten op gebied van kunsteducatie en broedplaatsen
Financiers

Een M&E plan is opgenomen in het projectplan.

Een riciso analyse met maatregelen is opgenomen in het projectplan.

Project gericht op jonge kunstenaars en makers met afstand tot de kunst- en cultuursector die we een springplank bieden  als kunstenaar voor concepten die bijdragen aan bewustwording en handelingsperspectieven rondom schurende thema’s.

Zodra de financiering rond is. Bij voorkeur Q4-2025.

Gendergelijkheid

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Goede gezondheid en welzijn

Eerlijk werk en economische groei

Overig

Critical Creatives - een traineeship met impact voor jonge kunstenaars en makers 

De opleverdatum is 24 maanden na de startdatum.

Het project ‘Het Waarheidskabinet’ brengt de dialoog op gang over 'de waarheid', wat wij zien als essentieel voor een gelijkwaardige samenleving en een bloeiende democratie. Het doel is mensen bewust maken van hoe waarheid en je eigen perspectief samenhangen om perspectief wisseling en meer begrip voor elkaar te stimuleren. Daarnaast zien we in neoliberale geopolitieke ontwikkelen veelal dat de waarheid geframed wordt en zien we een groot belang voor mensen om hier zelf kritisch over na te denken.  

Subdoelen:
•	Het bevragen van 'waarheid' en 'realiteit' binnen onze huidige maatschappelijke en (geo)politieke sferen.
•	Het begrijpen van 'waarheid' als een sociaal construct en als product.
•	Het blootleggen en ervaren van confirmation bias en memory bias.
•	Het kweken van begrip en empathie voor de meervoudigheid van waarheid.
•	Het bevorderen van een open en inclusieve maatschappij.
•	Mensen stimuleren na te denken over de positieve kanten aan de waarheidsvrijheid die we nu ervaren. 


De opleverdatum is 26 maanden na de startdatum.

Nog niet bekend.
Er is een concept note uitgewerkt met de contouren van het plan.
Wij werken in de komende maanden het projectplan verder uit. 

Critical Mass werkt altijd samen met diverse stakeholders:
- een klankbordgroep met representatie van diverse soorten betrokkenen met betrekking tot het project. Hierbij zetten we deze op zodat alle stemmen gehoord kunnen worden en we het project vanuit een intersectioneel perspectief kunnen benaderen.
- een diverse poule van kunstenaars en makers
- thematische specialisten  

We leven in een tijdperk waar de grenzen van 'waarheid' vervagen.
Het Waarheidskabinet, een kunsteducatief project, brengt de dialoog op gang over 'de waarheid', wat essentieel is voor een gelijkwaardige samenleving en een bloeiende democratie. 

De startdatum ligt idealiter in november / december 2025.

Vrede, justitie en sterke publieke diensten

Alle doelgroepen

Het Waarheidskabinet

Diverse opleverdata:
- zelftest (Q1 2026)
- scenario Bias in Beeld (Q2 2026)
- platform (Q2 2026)
- gespreksessies (tussen Q2 2026 en Q3 2027)

Kansenongelijkheid is diep in ons onderwijs genesteld en het blijkt dat vooral bepaalde groepen leerlingen geraakt worden, namelijk kinderen met een migratieachtergrond, levend in armoede of met ouders met een opleiding tot mbo2 niveau. Negatievere verwachtingen die leerkrachten soms (onbewust) hebben van deze groepen kinderen spelen een cruciale rol. Het gevolg is dat kinderen die te maken krijgen met deze negatieve verwachting hun hele schooltijd maar ook hun verdere leven daar de gevolgen van dragen.

In dit project streven we naar een vergroot bewustzijn over eigen biases ten opzichte van bovengenoemde groepen leerlingen waardoor leerkrachten en docenten een realistisch beeld van de competenties van hun leerlingen hebben en hun hierdoor passende begeleiding en adviezen te kunnen bieden. Daarbij streven we ernaar dat scholen maatregelen in hun organisatie inbedden die het gesprek over biases faciliteren en valkuilen voor kansenongelijkheid wegneemt.
In dit project richten we ons vooral op het laagdrempelig toegankelijk maken van informatie en tools alsook het gesprek over biases laagdrempelig maken.

Dit project richt zich op de volgende onderdelen:
•	Het ontwikkelen van een vrij toegankelijk landelijk online platform met informatie, storytelling van ervaringsdeskundigen en digitale praatkaarten gericht op leerkrachten, schoolleiders, bestuurders en ouders;
•	Scholen intensief begeleiden in het bespreekbaar maken van biases door middel van een nieuwe gespreksstarter en gespreksfacilitatie. We dragen bij aan dat het moeilijke gesprek makkelijker gevoerd kan worden en dat scholen maatregelen opzetten die ook in het vervolg bijdragen aan het verkleinen van een eventuele bias ten opzichte van bepaalde groepen leerlingen.
•	Een zelftest ontwikkelen die op het platform vrij beschikbaar komt om de eigen bias te testen.
•	Ouders informeren over het adviesgesprek in groep 8 met behulp van een aantrekkelijke gespreksstarter. 
Essentieel is het om te realiseren dat verwachtingen van leerkrachten in de meeste gevallen goed aansluiten bij de capaciteiten van de leerlingen, maar dat deze dus vooral bij bepaalde groepen afwijken. Het project richt zich op het herkennen, erkennen en aanpakken van dit fenomeen om te streven naar kansengelijkheid voor iedere leerling.

Dit programma bestaat uit meerdere onderdelen. De dekking komt vanuit diverse financieringsbronnen. Een deel van de financiering is voorlopig toegezegd.


Directe stakeholders zijn:
•	Leerlingen
•	Leerkrachten po en docenten vo-onderbouw.
•	Ouders
Indirecte stakeholders zijn:
•	Min. OCW
•	Gemeenten
•	Po-raad
•	Vo-raad
•	Samenwerking Kansengelijkheid Burgerschapsonderwijs
•	PABO / Lerarenopleiding
•	Universiteiten & kenniscentra

Critical Mass pakt het mechanisme van onderadvisering in het onderwijs aan. Dit project vergroot bewustwording van leerkrachten, schoolleiders en bestuurders van hun (onbewuste) biases t.o.v. specidieke groepen leerlingen. 

Doel is om het project tussen september en december 2025 te starten.


Kinderen (<12 jaar)

Kansenongelijkheid - Onderadvisering in het onderwijs

Zorg en gezondheid

Duurzame steden en gemeenschappen

De tool kan op alle VO en MBO scholen in Nederland worden ingezet. Critical Mass heeft hierin een groot netwerk en een goed track record.

We hebben doelgroepenonderzoek gedaan met leerlingen en studenten en docenten.
Samen met diverse experts uit onze community verkennen we welke mondiale thema's we in de tool zullen opnemen.

Uitwerken van thema's en doelgroepenonderzoek

Dit omvat de technische ontwikkeling van de tool inclusief vormgeving. Het omvat ook het ontwikkelen van het aanvullende materiaal voor leerlingen en docenten, zoals een docenteninstructie.

Nieuwsmaker ontwikkeld en getest

We beogen 25.000 jongeren te bereiken met de tool.  Deze wordt kosteloos aangeboden. Docententrainingen worden, tegen een vergoeding, aangeboden.  

Uitvoering op scholen: jongeren zijn zich bewust van framing 

Een kleinschalige campagne via onze eigen kanalen maakt een breder publiek bewust van framing.

Breder publiek bereikt middels campagne in Week van de Mediawijsheid

We zetten een protocol op voor impactmonitoring. Daarnaast verkennen we hoe we de Nieuwsmaker kunnen opnemen in een bredere leermethode.

Monitoring, evaluatie en verduurzaming

Het project is gericht op het onderwijs. In deze tool worden mondiale thema’s geadresseerd en krijgen jongeren tools om nieuws kritisch te benaderen en open met elkaar over diverse perspectieven in dialoog te gaan. 
Zo worden ze gestimuleerd om vanuit meerdere perspectieven naar nieuws te kijken en met respect en openheid in gesprek te gaan met mensen met een andere perspectief dan die van henzelf.  Zo zullen zij bijdragen aan een samenleving waarin dialoog, begrip en respect de boventoon voert. 

Tot slot, Critical Mass werkt altijd vanuit een kunsteducatief perspectief.  

Voornamelijk VO leerlingen en MBO studenten.