Oeganda

Al onze projecten worden in eigen beheer uitgevoerd. In Oeganda werken wij met een eigen NGO: NiCA Foundation.
NiCA Foundation is een dochter van HWMCO-Nederland, genoemd naar en opgedragen aan onze in 2011 overleden zoon, Nicky. NiCA staat voor 'Nicky's Care for Africa'. 

NiCA Foundation is als zelfstandige CBO (Community Based Organization) in juli 2018 geregistreerd in Oeganda. Sinds mei 2024 is de Foundation opgewaardeerd naar een NGO (Non Gouvernemental Organization). Deze NGO is actief rondom Lake Bunyonyi en in de rest van Kabale District, een gebied ongeveer ter grootte van de provincie Utrecht. 

Als NGO mogen we in heel Oeganda werken, we blijven echter focussen op ons huidige werkgebied. Hier is nog voldoende voor ons te doen. 

NiCA Foundation is de lokaal uitvoerende NGO van door HWMCO-Nederland ingezamelde fondsen. Samen met 2 uitstekende lokale projectleiders, Aaron Twinomujuni en Noah Mubangizi, vormen wij sinds 2018 een hecht team dat alle activiteiten in overleg met elkaar initieert, begroot, plant, realiseert en verantwoordt.

Stichting HWMCO-Nederland

Statuten Stichting HWMCO-Nederland.pdf

HWMCO Nederland Uittreksel KvK 67367003 per 08.03.2024.pdf

Jaarverslag Stichting HWMCO-NL 2024 01.05.2025.pdf

HWMCO-NL Jaarcijfers BD 2025.pdf

Stichting HWMCO Nederland

Aaron Twinumujuni

Geen

Yvonne Verhagen

Marc Verhagen

Michael de Boer

Mathieu Raemaekers

Noah Mubangizi

HWMCO-Nederland brengt faciliteiten voor kinderen rond Lake Bunyonyi, ZW-Oeganda. We steunen structureel 6 basisscholen met 3.000 leerlingen met wateropvang en schoolmaterialen. We bouwen in 2025-26 een eigen school voor (v)mbo-beroepsonderwijs.

Eind november eindigt het schooljaar in Oeganda.

In Oeganda hebben wij een NGO 'NiCA Foundation' opgericht, genoemd naar onze in 2011 overleden zoon Nicky. Alle activiteiten van door Stichting HWMCO-Nederland ingezamelde fondsen worden sinds 2018 door ons vaste team (Yvonne en Marc Verhagen uit NL en sinds 2024 permanent in Oeganda) en Noah Mubangizi en Aaron Twinomujuni (Oeganda) geïnitieerd, begroot, gepland en uitgevoerd.

Onderwijs en wetenschap

Maatschappelijke en sociale doelen

Wij bieden hulp aan 7 basisscholen. Ieder jaar willen wij aan 3.000 leerlingen van deze scholen schrijfmateriaal, schriften en wiskundesets uitreiken. Wij doen dit sinds 2021 nagenoeg jaarlijks. Geld voor leermiddelen is er vaak niet bij ouders.

Het schooljaar in Oeganda loopt van februari t/m december en kent 3 trimesters. Het meest zinvol is leermiddelen te verstrekken in trimester 1 (febr./apr.) of 2 (mei/juli).

Kwaliteit onderwijs

Ongelijkheid verminderen

Kinderen (<12 jaar)

Huishoudens onder lage-inkomensgrens

Studenten

Jongeren (< 18 jaar)

Leermiddelen voor 7 basisscholen aan Lake Bunyonyi ZW-Oeganda.

Zodra financiering rond is kan snel daarna worden gestart met de bouw. De doorlooptijd is 10-12 weken. Doel is einde 2025 alle benodigde faciliteiten gereed te hebben.

In het dorp Butenga aan de oevers van Lake Bunyonyi zijn wij ‘NiCA Educational Center’ aan het oprichten. Dit wordt een school waarin (voorbereidend) middelbaar beroepsonderwijs ((v)mbo) volgens het Oegandese onderwijsmodel wordt gegeven. En waarin ook kortdurende vaardigheids-programma’s worden gegeven.

Het wordt een particuliere school met een sociaal karakter, waarin meer wordt geleerd dan alléén een vak. De exploitatie wordt zodanig, dat de kosten voor studenten zo laag mogelijk zijn. 

Naast (v)mbo-onderwijs voegen wij programma-activiteiten toe voor de lokale gemeenschap in een gemeenschapshuis-functie. Deze activiteiten zijn een aanvulling op het reguliere onderwijssysteem voor kinderen en jeugd. Ook zetten wij inkomens genererende projecten op voor school en community. Deze zijn o.a. gelieerd aan de gegeven opleidingen.

Het uitgebreide projectplan voor de oprichting en uitvoering van NiCA Educational Center is als aparte bijlage (16 pagina’s + foto’s) toegevoegd.

De beoogde wijze van financiering van het geheel is d.m.v. bijdragen van verschillende fondsen en sponsoren, ieder voor specifieke afgeronde deelprojecten voor de bouw van de school. 

De vorderingen tot nu toe
Per augustus 2025 zijn bedragen ontvangen voor:
- Het egaliseren van de grond voor alle bouwpercelen;
- De bouw van de eerste 3 lokalen, een kleine kantoorruimte en een bibliotheek- en tutorruimte;
- Een startset gereedschappen voor 20 studenten van de opleiding Metselaar, deze worden eind 2025 vanuit NL geleverd;
- Lokaalinrichting met schoolbanken en whiteboards;
- De bouw van verblijfsruimten voor conciërge en leraren;
- De bouw van een buitenkeuken.

De egalisatie van alle bouwpercelen is gereed. De bouw van het praktijklokaal voor de opleiding kleding maken, een kleine kantoorruimte en een bibliotheek- en tutorruimte is gereed.

Met de bouw van een 2e lesgebouw met 2 theorielokalen is gestart. Met de bouw van verblijfsruimten voor conciërge en leraren en een buitenkeuken wordt begonnen als het 2e lesgebouw gereed is.

Qua tijdsplanning willen wij 2025 benutten voor de bouw van alle benodigde faciliteiten om te kunnen starten begin 2026.

Sanitaire voorzieningen
Náást lokalen en verblijfsruimten zijn ook goede sanitaire voorzieningen noodzakelijk voor de start van NiCA Educational Center. Op termijn moeten deze voorzien in de behoefte van 100-150 leerlingen en staf. Bij aanvang van de school ligt dit aantal gebruikers uiteraard lager. Wij willen 2 identieke toiletgebouwen neerzetten, één voor jongens en één voor meisjes. 

Het toiletgebouw bestaat o.a. uit een ondergedeelte dat dienst doet als opvangbak. Uitwerpselen worden hierin op een biologische wijze afgebroken. Het gebouw zelf wordt uit hout opgetrokken en voorzien van deuren voor ieder toilet. In totaal worden per gebouw 5 toiletten gebouwd. Het dak wordt van ijzeren dakplaten voorzien. 

Het dak doet tevens dienst als opvang voor regenwater dat opgeslagen wordt in een eigen tank. Deze watervoorziening maakt géén onderdeel uit van deze aanvraag. Op onze locatie is geen aansluiting op het waterleidingnet mogelijk. Gezien de ligging bovenop een berg, is boren naar water geen optie.

Het toiletgebouw bevat 5 zogenaamde Pit-latrines. Een Pit-latrine is een eenvoudige voorziening die als toilet wordt gebruikt, met als basis een gat in de grond. Om de Pit-latrine qua gezondheidsrisico’s zo veilig mogelijk te maken, worden toiletzittingen gemetseld. De Pit-latrine wordt niet met water doorgespoeld, het is een z.g. droog composttoilet. Voor ventilatie van de toiletruimte worden voorzieningen aangebracht. 

Een deel van de toiletruimte wordt betegeld, zodat reiniging goed mogelijk is en het geheel hygiënisch kan blijven. Leerlingen krijgen om toerbeurten dagelijks een reinigingstaak toebedeeld.

Het sanitaire gebouw wordt afgewerkt met een wasbak voor het wassen van handen. Deze wordt aangesloten op de te plaatsen watertank die gevuld wordt middels regenwater(opvang). 

Doorlooptijd bouw
De gehele bouwtijd van één toiletgebouw bedraagt ca. 10-12 weken. Dit is o.a. afhankelijk van het seizoen. In het regenseizoen (sept/nov) zal de doorlooptijd langer zijn, omdat een aantal dag(del)en niet gebouwd kan worden door zware regenval. 

Ook bouwen wij de verschillende gebouwen ná elkaar, waardoor de start plaatsvindt nadat een vorig gebouw is afgerond.

In Oeganda hebben wij een NGO 'NiCA Foundation' opgericht, genoemd naar onze in 2011 overleden zoon Nicky. Alle activiteiten van door Stichting HWMCO-Nederland ingezamelde fondsen worden sinds 2018 door ons vaste team (Yvonne en Marc Verhagen uit NL en sinds 2024 permanent in Oeganda) en Noah Mubangizi en Aaron Twinomujuni (Oeganda) geïnitieerd, begroot, gepland en uitgevoerd. De bouw van NiCA Educational Center is een van onze activiteiten.

Als beide toiletgebouwen zijn gerealiseerd.

Technisch zijn er geen knelpunten. Wij zijn inmiddels bedreven in het bouwen van faciliteiten als klaslokalen, toiletgebouwen, watertanks e.d. Dit zijn activiteiten van HWMCO-Nederland en NiCA Foundation sinds 2017.

Economie en welvaart

NiCA Educational Center is een nieuwe school voor (v)mbo-beroepsonderwijs aan de oever van Lake Bunyonyi Oeganda. De school opent begin 2026. Voor de bouw zijn 2 toiletgebouwen noodzakelijk, voor jongens en voor meisjes.

Geen armoede

Eerlijk werk en economische groei

Toiletgebouw NiCA Educational Center ZW-Oeganda

Wij schatten de gehele doorlooptijd op ca 10-12 weken.

De Batwa zijn de oorspronkelijke bewoners van de bossen in Oost-Afrika. Zij zijn 30 jaar geleden verdreven uit hun gebieden en leven aan de onderkant van de arme Oegandese samenleving. Wij willen 70 inwoners van één dorp, Ishunga, herhuisvesten.

Deze is afhankelijk van de beschikbaarheid van budgetten. 

Schoon water en sanitair

Goede gezondheid en welzijn

Senioren

Mannen

Vrouwen

Herhuisvesting Batwa-groep Ishunga village aan Lake Bunyonyi ZW-Oeganda.

Sinds 2018 is door HWMCO-Nederland en NiCA Foundation gerealiseerd: 
- Veilig dagelijks vervoer van kinderen van en naar school met 3 motorboten.
- Educatieve excursies over Lake Bunyonyi per motorboot voor schoolgaande kinderen.
- Aanschaf life-jackets.
- Bouw en uitbreiding van 6 aanlegsteigers.
- Aanleg instructiezwembad inclusief wekelijkse verzorging van zwemlessen voor kinderen.
- Bouw van schoon-drinkwatervoorzieningen van ieder 10-30.000 liter bij 6 basisscholen.
- Bouw van 76 schoon-drinkwatervoorzieningen van 5.000 liter als dorpsvoorziening, veelal bij ouderen en kwetsbare inwoners.
- Bouw van toiletgebouwen bij 2 basisscholen.
- Afbouw van door ouders gerenoveerde klaslokalen bij 3 basisscholen.
- Maandelijkse voedselhulp aan twee lokale inheemse Batwa-stammen in de Corona-jaren.
- Mogelijk maken van hun gehele basisschoolonderwijs voor 9 Batwa-(wees)kinderen, inclusief persoonlijke opvang en begeleiding van 2 van hen tijdens schoolvakanties.
- Jaarlijkse verstrekking van wasbaar maandverband inclusief voorlichting aan ca. 400 tienermeisjes.
- Jaarlijkse verstrekking van schoolmaterialen aan 3.000 leerlingen en methodeboeken aan leerkrachten aan alle 6 met ons samenwerkende basisscholen.
- Regelmatige verstrekking van leesbrillen aan honderden ouderen.
- Verstrekking van waterfilters voor gezinsgebruik aan honderden gezinnen.

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Wij werken structureel samen met 6 basisscholen rondom Lake Bunyonyi met een aantal van bovenstaande activiteiten. Bij deze 6 scholen zijn o.a. schoon-drinkwatervoorzieningen en toiletgebouwen aangelegd. 

Met 4 andere scholen worden regelmatig kleinschaliger projecten gedaan, zoals het uitreiken van schoolmaterialen, wasbaar maandverband of het uitvoeren van educatieve excursies.

Wij investeren alleen in díe scholen waarvan schoolleiding, team en ouders de wil en daadkracht hebben om hun leeromgeving te verbeteren, maar waarbij het simpelweg aan middelen ontbreekt. Eigen school- of ouderinitiatieven ondersteunen wij graag, waar mogelijk. Aan een school die alleen ‘de hand wil ophouden’ gaan wij voorbij. 

We hebben de ambitie ons niet te beperken tot de genoemde 10 scholen.

Senioren bedienen wij met wateropvang-installaties van 5.000 liter in afgelegen dorpen. Deze tanks plaatsen wij bij voorkeur bij oudere en kwetsbare dorpelingen. Aangrenzende gezinnen maken eveneens gebruik van deze watervoorzieningen.

Regelmatig reiken wij leesbrillen uit aan ouderen. Het is steeds ontroerend te zien hoe een voor ons eenvoudige leesbril een groot verschil kan maken voor ouderen die niet meer kunnen lezen, vanwege gebrek aan het juiste leeshulpmiddel.

Wij zijn met onze stichting actief in het berggebied de ‘Kigezi Mountains’ in het uiterste Zuidwesten van Oeganda. Dit ligt vlak bij de grens met Congo en Rwanda en wordt ook wel het ‘Zwitserland van Afrika’ genoemd. Ons werkgebied omvat het gehele Kabale District, onze focus ligt vooral in en rondom het prachtige Lake Bunyonyi.

De Batwa zijn de oorspronkelijke bewoners van de bossen van de Grote Meren-regio in Afrika. Zij zijn ruim 30 jaar geleden verdreven uit hun woongebieden en leven aan de onderkant van de, op zich al, zeer arme Oegandese samenleving. 

Deze projectaanvraag gaat over het herhuisvesten van 70 inwoners van het kleine dorpje Ishunga aan Lake Bunyonyi in ZW-Oeganda.

Huidige situatie
De huidige woonsituatie in Ishunga wordt gekenmerkt door een hoog percentage overbevolking: er zijn simpelweg te weinig huisjes voor de 70 inwoners. De huisjes die er zijn zijn vaak in zeer slechte staat, en/of zijn primitief van bouwaard en daarmee ongeschikt als dagelijkse woning voor een gezin. De meeste woningen worden bevolkt door een gezin met 4-6 kinderen. Sommige kinderen slapen in huizen van andere dorpsbewoners, omdat er simpelweg geen andere ruimte of oplossing is.

Wat willen wij doen
Ons projectplan omvat een grootschalige verbetering van de woonsituatie van ouders en de vele kinderen, binnen de beschikbare ruimte. 

Onze projectleiders Noah en Aaron hebben in augustus 2025 en in januari 2026 een uitgebreide analyse gemaakt van zowel alle gezinnen als hun woonsituatie. Wij hebben hierdoor een goede ‘nulmeting’ van hun situatie. Op basis hiervan hebben wij als team een maatwerkoplossing gemaakt. 

Deze bestaat uit enerzijds het bouwen van drie nieuwe woningen, in gebruikelijke traditionele stijl. Traditioneel naar Oegandese maatstaven uit de landelijke gebieden, niet naar Batwa-maatstaven.

Anderzijds wordt een bestaande woning, met daarin 4 ruimtes en gezinnen ‘lek- en tochtvrij’ gemaakt. De gaten zitten letterlijk in de muren, het dak is nu zodanig van constructie dat het nooit lekvrij kan zijn.

Daarnaast plannen wij 2 overkappingen te maken. Eén is bedoeld als universele open ruimte om ook in regenseizoenen droog te kunnen zitten buiten de eigen woning. Kinderen kunnen er hun speelplek hebben.

Een andere overkapping is bedoeld om aan te bouwen aan de woning van de groepsleidster. Regelmatig heeft zij, vanwege haar functie, groepen inwoners op bezoek om het e.e.a. te bespreken. Deze groepsbijeenkomsten vinden nu binnen in haar huisje plaats, terwijl zij daar ook 7 kinderen (niet allemaal haar eigen) huisvest.

Er is een eerder gedoneerde wateropvang-tank aanwezig. Deze is echter niet meer aangesloten, waardoor deze buiten gebruik is geraakt. Een relatief eenvoudige reparatie kan deze situatie verbeteren. Daardoor krijgen de inwoners weer de beschikking over regenwater als drinkwater en voor het koken van maaltijden. Nu wordt hiervoor vervuild water uit Lake Bunyonyi gebruikt.

Onze werkwijze
Sinds onze start aan Lake Bunyonyi hebben wij al onze bouwactiviteiten in eigen beheer uitgevoerd. Dat wil zeggen dat alléén wij als team van 4 gaan over alle bestellingen, inkopen, transport en betalingen. In het corrupte Oeganda is dat de enige manier om het resultaat te krijgen dat wij voor ogen hebben.

Zodra wij een volledig budget hebben ontvangen gaan onze beide projectleiders Noah en Aaron aan de slag met het doen van bestellingen van de juiste materialen en het transport daarvan naar onze locatie. Contractafspraken met constructeurs worden gemaakt en er wordt gestart met de bouw. Wij stellen een beperkt aantal bouwers aan, zodat we overzicht houden.

Voor dit specifieke bouwproject willen wij ook de Local Chairman LC1 inschakelen. Hij staat het meest dicht bij de gezinnen in Ishunga en kan en zal hen begeleiden bij hun aandeel in de werkzaamheden. Van inwoners mag worden verwacht dat zij behulpzaam zijn bij het sjouwen van materialen en andere eenvoudige werkzaamheden. 

Daarnaast kan hij behulpzaam zijn bij het herverdelen van families naar de verschillende nieuwe en bestaande woningen. Hij kan dit proces in goede banen leiden. Materialen worden zo veel als mogelijk dichtbij Ishunga aangeschaft. Datgene wat daar niet beschikbaar is komt uit Kabale Town, hetgeen transport over weg en water noodzakelijk maakt. De opslag van materialen gebeurt in een nabijgelegen schoolgebouw, zodat materialen beschermd zijn tegen diefstal en evt. verkeerd gebruik.

Doorlooptijd
Wij schatten de doorlooptijd van het gehele project op 10-12 weken. Wij willen starten zodra wij zicht hebben op de totale financiering van dit project. We voeren dan alle binnen het definitieve budget mogelijke werkzaamheden in één keer uit. Vanwege weersomstandigheden in het regenseizoen maart/april zal de start van transport- en bouwwerkzaamheden niet vóór dit regenseizoen plaatsvinden.

De Batwa (ook Twa of Pygmeeën genoemd) zijn de eerste bewoners van de bossen van de Grote Meren-regio in Afrika. Als stam van jagers-verzamelaars leefden ze duizenden jaren in grotten en bomen, en deelden ze het bos in goede harmonie met o.a. berggorilla’s. 

In de jaren '90-‘00 werden projecten om berggorilla's tegen uitsterven te beschermen noodzakelijk. Als gevolg daarvan werden de Batwa verdreven en volledig de toegang tot de gebieden ontzegd, die zo lang hun thuisland waren geweest. Tot op de dag van vandaag wordt hun bestaan niet erkend door de Oegandese regering; volgens hen hebben de Batwa geen recht op land of enige andere vorm van compensatie. 

Na hun gedwongen ontheemding zijn ze afhankelijk van land dat hen af en toe vrijwillig wordt gegeven door landeigenaren, soms in ruil voor gratis arbeid op het land. Traditionele Batwa-huizen waren destijds gemaakt van bosmaterialen zoals bladeren, takken en schors. 

Er wonen twee inheemse Batwa-groepen nabij Lake Bunyonyi in ZW-Oeganda. Eén groep bevindt zich in Ishunga village en bestaat uit 16 families met ca. 70 leden. De tweede groep bevindt zich in Makanga village en bestaat uit 12 families met ca. 50 personen. De meeste volwassenen zijn analfabeet; van de 28 families zijn er 2 alleenstaande tienermoeders, 6 moeders zijn weduwe, 1 vader is weduwnaar. 

Onze projectaanvraag richt zich specifiek op de groep uit Ishunga. Na succesvolle afronding van dit project willen wij later soortgelijk aan de slag in Makanga. Uit eerdere onderzoeken (o.a. Karsten Tadie 2009) blijkt dat Batwa-groepen in Oeganda zeer geholpen zouden zijn met 3 zaken: land, huisvesting en onderwijs voor hun kinderen.

Wat is al door HWMCO-Nederland en NiCA Foundation gedaan
Beide groepen aan Lake Bunyonyi zijn grotendeels afhankelijk van inkomsten die toeristen brengen als zij hun dorp bezoeken. Toen Covid uitbrak, vielen die inkomsten op slag stil, zonder dat de groepen begrepen wat er aan de hand was. Communicatie hierover bereikte deze groepen niet.

Via het lokaal bestuur (Local Chairman LC1) kregen wij destijds berichten door dat inwoners letterlijk van de honger omkwamen. Wij hebben vanaf dat moment maandelijks een voedselpakket naar beide groepen kunnen sturen om sterfte door honger zo veel mogelijk tegen te gaan. De lockdown heeft in Oeganda uiteindelijk 22 maanden geduurd en was daarmee de langste ter wereld. 

Nadat het toerisme weer enigszins op gang was gekomen, zijn wij gestopt met deze voedselpakketten. Wij hebben beide groepen, op hun eigen verzoek, grote sets landbouwgereedschappen gedoneerd. Daarmee kunnen zij zich, tegen betaling, dienstbaar maken door te werken op andermans land.

Onderwijs
Sinds 2024 kunnen wij middels 1 op 1 sponsoring vanuit Nederland een aantal kinderen uit Ishunga naar kostschool laten gaan. 

Zij doorlopen daar de basisschool bestaande uit 3 kleuterklassen en P1 t/m P7. Vaak zijn zij al wat ouder dan de reguliere instromers. Deze kinderen stromen in op het niveau dat zij aankunnen. Enkelen doen het zo goed dat zij inmiddels een klas hebben overgeslagen.

Wij zijn gestart met 3 kinderen, bij de start van dit schooljaar (het schooljaar start in Oeganda in februari) is hun aantal gegroeid naar 9. 2 van hen worden in vakanties bij Yvonne en Marc thuis opgevangen. De andere kinderen blijven 2 van de 3 vakanties op school. In de grote vakantie in december/januari gaan zij terug naar hun ouders.

Voor de betreffende kinderen geldt dat hun thuissituatie dermate slecht is, dat het ‘op kostschool zijn’ eveneens betekent dat er voor hen dagelijkse voedselzekerheid is. De betreffende school gaat zeer goed om met deze bijzondere groep kinderen. Qua schoolresultaten scoorde de school recent zowel de beste in de regio als landelijk de 48e beste school van de vele duizenden basisscholen in Oeganda.